Nəqliyyat xidmətləri 10 faiz artıb: yük həcmi niyə yalnız 3 faiz yüksəlib?

Nəqliyyat xidmətləri 10 faiz artıb: yük həcmi niyə yalnız 3 faiz yüksəlib?

2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında nəqliyyat və anbar təsərrüfatı sahəsində 12,8 milyard manatlıq xidmət göstərilib. Dövlət Statistika Komitəsi xidmətlərin real ifadədə 10 faiz, daşınan yükün fiziki həcminin isə 3 faiz artdığını bildirir. İki göstəricinin fərqli sürətlə dəyişməsi ziddiyyət deyil: biri yaradılan xidmət dəyərini, digəri daşınan tonnajı ölçür.

Xidmət dəyəri ilə tonnaj eyni göstərici deyil

Nəqliyyat xidmətlərinin real artımı yalnız yükün çəkisindən asılı deyil. Marşrutun uzunluğu, istifadə olunan nəqliyyat növü, anbarlama, yükləmə-boşaltma və əlavə logistika xidmətləri də yaradılan dəyərə təsir edir. Eyni çəkidə yük daha uzaq məsafəyə daşındıqda və ya xüsusi temperatur rejimi tələb etdikdə xidmət həcmi tonnajdan daha sürətli arta bilər.

Rəsmi hesabata görə, sahədə göstərilən xidmətlərin 7,7 milyard manatı, yəni 59,7 faizi yük daşınmasının payına düşüb. Sərnişin daşınması 27,3 faiz, anbar təsərrüfatı və poçt xidmətləri isə 13 faiz təşkil edib. Buna görə ümumi xidmət artımını yalnız yük daşımalarının nəticəsi kimi oxumaq düzgün olmaz.

Yüklər əsasən hansı kanallarla daşınıb?

Doqquz ayda 183,1 milyon ton yük daşınıb. Bunun 63,5 faizi avtomobil nəqliyyatının, 25,1 faizi boru kəmərlərinin, 7,6 faizi dəmir yolunun, 3,6 faizi dəniz nəqliyyatının payına düşüb. Hava nəqliyyatının tonnajdakı payı 0,2 faiz olub.

Bu bölgü yalnız çəkini göstərir. Məsələn, hava yükdaşımalarının tonla payı kiçik olsa da, sürət, təhlükəsizlik və məhsulun dəyəri səbəbindən bir ton üzrə xidmət gəliri daha yüksək ola bilər. Eyni qayda anbarlama və son kilometr çatdırılmasına da aiddir: fiziki tonnaj az dəyişsə belə, xidmət çeşidinin genişlənməsi gəliri artıra bilər.

Logistika şirkəti hansı rəqəmləri izləməlidir?

Biznes öz fəaliyyətini bazarla müqayisə edərkən dörd göstəricini ayırmalıdır: daşınan ton, ton-kilometr, bir daşınma üzrə orta gəlir və əlavə xidmətlərin payı. Yalnız dövriyyənin artmasına baxmaq kifayət etmir. Gəlir yüksəldiyi halda boş yürüş, yanacaq, anbar və podratçı xərcləri daha sürətli artırsa, mənfəət marjası zəifləyə bilər.

Yük sahibi üçün isə əsas sual qiymətin niyə dəyişməsidir. Marşrut, çatdırılma müddəti, yükün saxlanma rejimi və sığorta şərtləri müqavilədə ayrıca göstərilməlidir. Bazarın 10 faizlik real artımı hər daşıyıcının tarifinin eyni nisbətdə artmasını əsaslandırmır; tarif konkret xidmət paketinə görə qiymətləndirilməlidir.

Yekun

Nəqliyyat xidmətlərinin 10 faiz, yük tonnajının 3 faiz artması sahədə daha çox dəyər yaradıldığını, amma fiziki yük həcminin daha mülayim yüksəldiyini göstərir. Sahibkar üçün əsas məsələ tonnajı gəlir, məsafə, xidmət çeşidi və xərc göstəriciləri ilə birlikdə oxumaqdır.

Açar sözlər: nəqliyyat xidmətləri, yük daşınması, logistika, anbar təsərrüfatı, biznes göstəriciləri

Mənbələr

• Dövlət Statistika Komitəsi — 13 oktyabr 2026: https://www.stat.gov.az/news/index.php?id=6966&lang=az
• Dövlət Statistika Komitəsi, mətbu məlumatların yayım təqvimi — 4 noyabr 2026 tarixində yoxlanılıb: https://www.stat.gov.az/menu/4/publications/