Pərakəndə ticarətdə real artım sahibkara nə deyir?

Pərakəndə ticarətdə real artım sahibkara nə deyir?

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında pərakəndə ticarət şəbəkəsində 50,8 milyard manatlıq mal satılıb. Dövriyyə əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə real ifadədə 3,8 faiz artıb. Bu rəqəm bazarda satılan malların fiziki həcminin ümumi istiqamətini göstərir, lakin bütün məhsulların eyni sürətlə satıldığı mənasına gəlmir.

Nominal dövriyyə ilə real artımın fərqi

50,8 milyard manat cari qiymətlərlə hesablanan satış məbləğidir. Real artım isə qiymət dəyişməsinin təsiri çıxarıldıqdan sonra satış həcminin necə dəyişdiyini göstərir. Məsələn, qiymətlər yüksəldiyi üçün kassadan keçən pul arta bilər, amma satılan mal vahidlərinin sayı eyni qala və ya azala bilər. Buna görə sahibkar yalnız manatla dövriyyəni deyil, satış ədədini və orta çekin dəyişməsini də izləməlidir.

Rəsmi statistikada ərzaq məhsulları, içkilər və tütün üzrə real artım 1,4 faiz, qeyri-ərzaq malları üzrə isə 6,7 faiz olub. Bu fərq istehlak tələbinin məhsul qrupları arasında eyni olmadığını göstərir. Lakin göstərici ayrıca mağazanın satışına dair proqnoz deyil: region, qiymət seqmenti, mövsüm və satış kanalı nəticəni dəyişə bilər.

Hansı məhsul qrupları daha sürətli böyüyüb?

Yanvar-sentyabrda kompüter, telekommunikasiya avadanlıqları və çap məhsullarının real satışı 33,1 faiz, əczaçılıq məhsulları və tibbi ləvazimatların satışı 21,5 faiz artıb. Elektrik malları və mebel üzrə artım 8,7 faiz, geyim və ayaqqabıda 4,3 faiz olub. Bu rəqəmlər həmin kateqoriyalarda bazarın ümumi genişlənməsini göstərir, lakin yüksək artım avtomatik olaraq yüksək mənfəət demək deyil.

Sahibkar kateqoriya seçərkən tələblə yanaşı alış qiymətini, stokun dövriyyə sürətini, zəmanət xərclərini və qaytarma riskini hesaba almalıdır. Xüsusilə elektronika və tibbi mallarda sertifikatlaşdırma, texniki xidmət və idxal şərtləri əlavə xərc yarada bilər.

Satış planında necə istifadə etmək olar?

Praktik yanaşma mağazanın son doqquz aylıq məlumatını rəsmi bazar göstəricisi ilə müqayisə etməkdir. Məsələn, mağazanın qeyri-ərzaq satışı 2 faiz artıbsa, bazarın 6,7 faizlik real artımından geri qalmanın səbəbi assortiment, qiymət, yerləşmə və ya rəqəmsal satış kanalında axtarıla bilər. Müqayisə eyni dövr və mümkün qədər eyni məhsul qrupu üzrə aparılmalıdır.

Bir nəfərin pərakəndə şəbəkədə orta aylıq xərci 549,2 manat göstərilib. Bunun 297,2 manatı ərzaq, içki və tütünə, 252 manatı qeyri-ərzaq mallarına düşüb. Bu orta göstəricidir və hər müştərinin büdcəsini ifadə etmir. O, daha çox bazarın ölçüsünü və xərclərin ümumi bölgüsünü anlamağa kömək edir.

Yekun

Pərakəndə ticarətdə 3,8 faizlik real artım bazarın genişləndiyini göstərir, amma əsas imkanlar məhsul qrupları üzrə fərqlənir. Sahibkar üçün düzgün qərar rəsmi göstəricini öz satış ədədi, orta çek, marja və stok dövriyyəsi ilə birlikdə təhlil etməkdir.

Açar sözlər: pərakəndə ticarət, real artım, satış dövriyyəsi, qeyri-ərzaq malları, biznes planlama

Mənbələr

• Dövlət Statistika Komitəsi — 13 oktyabr 2026: https://www.stat.gov.az/news/index.php?id=6968&lang=az
• Dövlət Statistika Komitəsi, mətbu məlumatların yayım təqvimi — 4 noyabr 2026 tarixində yoxlanılıb: https://www.stat.gov.az/menu/4/publications/