Neft ucuzlaşdı, dollar zəiflədi: idxalçıya təsir

Neftin bir gündə kəskin enməsi inflyasiya gözləntilərini və dolları zəiflədib; idxalçılar üçün əsas nəticələr izah olunur.

Neftin kəskin ucuzlaşması dolları zəiflətdi: idxalçı üçün nə dəyişir?

Qlobal bazarlarda neftin bir gündə kəskin enməsi təkcə enerji şirkətlərinə aid xəbər deyil. Brent fyuçerslərinin bazar ertəsi 7 faizdən çox ucuzlaşması enerji inflyasiyası qorxusunu azaltdı, ABŞ istiqraz gəlirlərini aşağı çəkdi və dollar indeksinə təzyiq göstərdi. Azərbaycan biznesi üçün bu dəyişiklik iki kanalla əhəmiyyətlidir: ixrac gəlirlərinin fonu və xaricdən alınan malların valyuta dəyəri.

Neft niyə belə sürətlə düşdü?

Bazar iştirakçıları ABŞ və İran arasında diplomatik təmasların davam etməsini təchizat riskinin zəifləməsi kimi qiymətləndirdi. Bu gözlənti əvvəlki risk əlavəsinin bir hissəsini qiymətdən çıxardı. Nəticədə Brent son ayların ən sərt gündəlik enişlərindən birini yaşadı. Lakin sonrakı xəbərlər qiyməti yenidən hərəkət etdirə bildiyi üçün bir günlük enişi sabit trend kimi qəbul etmək düzgün deyil.

Enerji ucuzlaşanda istehsal və daşınma xərcləri ilə bağlı inflyasiya təzyiqi də nisbətən azalır. Bazar bunu ABŞ-da faizlərin daha az yüksəlməsi ehtimalı ilə əlaqələndirdi. Uzunmüddətli istiqraz gəlirləri gerilədi, dollar indeksi isə bir aylıq minimuma yaxınlaşdı. 3 noyabr səhəri indeks təxminən 101,76 səviyyəsində idi.

Dolların zəifləməsi idxalçıya necə ötürülür?

Manatın dollara rəsmi məzənnəsi sabit qalsa da, Azərbaycan idxalçısının bütün müqavilələri yalnız dollarla deyil. Avro, funt, yuan və lirə ilə alınan mallarda dolların həmin valyutalara qarşı dəyişməsi təchizatçının qiymətinə təsir edə bilər. Məsələn, dollar avroya qarşı zəiflədikdə Avropadan alınan məhsulun dollar ifadəsində dəyəri arta bilər.

Digər tərəfdən, neftin ucuzlaşması beynəlxalq logistika və enerji tutumlu istehsal xərclərini dərhal deyil, müəyyən gecikmə ilə aşağı sala bilər. Təchizatçı yanacaq əlavəsini yeniləmədən və ya yeni partiya istehsal olunmadan qiymət üstünlüyü görünməyə bilər. Buna görə sahibkar yalnız birja qrafikinə baxıb satış qiymətini dəyişməməlidir.

Biznes üçün praktik risk planı

İdxalçı sifariş tarixində üç göstəricini ayrıca qeyd edə bilər: müqavilə valyutasının manata qarşı hesablanan dəyəri, daşıma qiyməti və təchizatçının valyuta qüvvədə olma müddəti. Böyük sifarişi bir tarixdə bağlamaq əvəzinə mərhələli alış valyuta riskini bölüşdürür. Təklifdə qiymətin neçə gün qüvvədə olduğu və məzənnə dəyişərsə hansı həddə yenidən hesablanacağı yazılmalıdır.

Pərakəndə biznes üçün də təhlükəsiz yanaşma marjanı neftin gündəlik qiymətinə deyil, real alış sənədinə əsasən hesablamaqdır. Valyuta üstünlüyü yaranarsa bunu endirimə çevirməzdən əvvəl növbəti partiyanın qiyməti yoxlanmalıdır.

Yekun

Neftin sürətli enməsi dolları və faiz gözləntilərini dəyişdirsə də, Azərbaycan idxalçısı üçün təsir avtomatik və eyni istiqamətli deyil. Müqavilə valyutası, logistika gecikməsi və təchizatçı qiyməti birlikdə izlənəndə bazar dalğalanması daha idarəolunan olur.

Açar sözlər: neft qiyməti, dollar indeksi, idxal xərci, valyuta riski, qlobal bazar