Brent nefti 95 dolları keçdi: Azərbaycana təsiri

Brent nefti 95 dolları keçdi: bahalaşma Azərbaycana necə təsir edə bilər?

Sentyabrın 2-də dünya neft bazarında qiymətlər yenidən yüksəlib. Bakı vaxtı ilə səhər saatlarında Brent markalı neft 1,1 faiz bahalaşaraq 95,68 dollara, ABŞ-ın WTI nefti isə 90,83 dollara çatıb.

Yüksəlişin əsas səbəbi ABŞ və İran arasında hərbi zərbələrin yenidən intensivləşməsi və Hörmüz boğazından neft daşımalarının pozula biləcəyi barədə narahatlıqdır. Brent və WTI əvvəlki sessiyada da dörd dollardan çox bahalaşmışdı.

Neft niyə belə sürətlə bahalaşdı?

Hörmüz boğazı qlobal enerji bazarının ən həssas nəqliyyat marşrutlarından biridir. Münaqişədən əvvəl dünyada istehlak edilən neftin təxminən beşdə biri bu su yolu ilə daşınırdı. Boğazda hərəkətin məhdudlaşması və tankerlərə qarşı risklərin artması bazarda real təchizat azalmasa belə qiymətlərə əlavə risk mükafatı daxil edir.

ABŞ-da kommersiya neft ehtiyatlarının avqustun 28-də başa çatan həftədə 2,6 milyon barel azalması da qiymətlərə yüksəldici təsir göstərib. Distillat ehtiyatlarının 265 min barel azalması dizel və digər yanacaq məhsulları üzrə təchizatın daha sıx olduğunu göstərir.

Bazarın bundan sonrakı istiqaməti yalnız hərbi xəbərlərdən deyil, Hörmüzdən faktiki daşınan neftin həcmindən, alternativ marşrutlardan və əsas istehsalçıların təklif qərarlarından asılı olacaq.

Azərbaycan üçün müsbət və mənfi tərəflər

Azərbaycan neft ixrac edən ölkə olduğuna görə yüksək dünya qiyməti dövlət və ixrac gəlirlərini dəstəkləyə bilər. Lakin Brent markasının 95 dolları keçməsi Azərbaycanın neft gəlirlərinin avtomatik olaraq eyni nisbətdə artması demək deyil. Faktiki nəticə ixrac həcmi, Azeri Light neftinin qiymət fərqi, hasilat və müqavilə şərtlərindən asılıdır.

Digər tərəfdən, bahalı enerji qlobal inflyasiyanı gücləndirə bilər. Azərbaycan sahibkarları bunu idxal olunan məhsulların qiymətində, dəniz və hava daşımalarında, sığorta haqlarında və logistika müddətlərində hiss edə bilərlər.

Manatın məzənnəsinin sabitliyi idxal qiymətlərindəki təzyiqi tam aradan qaldırmır. Xaricdə məhsulun dollar qiyməti və daşınma xərci yüksəlirsə, yerli maya dəyəri də arta bilər.

Sahibkar nə etməlidir?

İdxalçı şirkətlər təklifin etibarlılıq müddətini qısaltmalı, müqavilələrdə daşınma və yanacaq əlavələrini ayrıca göstərməlidir. Xüsusilə aşağı marjalı məhsullarda bir neçə həftəlik gecikmə və ya logistika tarifinin artması gəlirliliyi azalda bilər.

Yanacaq, kimya, plastik, aviasiya və beynəlxalq logistika ilə bağlı bizneslər alternativ təchizatçı və marşrutları əvvəlcədən qiymətləndirməlidir. Ancaq yalnız bir günlük qiymət hərəkətinə əsaslanaraq böyük ehtiyat toplamaq da əlavə risk yaradır.

Yekun

Brent neftinin 95 dolları keçməsi Azərbaycan üçün ixrac gəlirləri baxımından əlverişli görünə bilər. Eyni hadisə idxalçı və logistika yönümlü bizneslər üçün daha yüksək xərc, gecikmə və inflyasiya riski yaradır. Əsas göstərici təkcə neftin qiyməti deyil, Hörmüzdən daşımaların davamlılığı və bahalaşmanın nə qədər sürəcəyi olacaq.

Reuters — Oil prices extend gains as US and Iran trade fresh strikes — 2 sentyabr 2026.

Reuters — Wall Street ends lower as yields and oil prices rise — 1 sentyabr 2026.