10 000 manat dövriyyədə fərdi sahibkarın vergi və MDSS-si necə ayrılır?

10 000 manat dövriyyədə fərdi sahibkarın vergi və MDSS-si necə ayrılır?

Dövlət Vergi Xidməti 2 noyabr 2026-cı ildə fərdi sahibkarın 10 000 manatlıq fəaliyyəti üzrə vergi, məcburi dövlət sosial sığorta haqqı və işçi xərclərinin hesablanmasına dair videotəlimat yayıb. Belə nümunədə ən vacib məsələ bütün ödənişləri bir faiz kimi toplamaq deyil. Sadələşdirilmiş vergi, sahibkarın özünə görə MDSS-si və işçiyə bağlı öhdəliklər ayrı hüquqi əsaslarla hesablanır.

Sadələşdirilmiş vergi hansı məbləğdən tutulur?

Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmağa hüququ olan sahibkar vergi tutulan dövriyyəyə 2 faiz tətbiq edir. Fərz edək ki, 10 000 manat hesabat dövründə malların, işlərin və ya xidmətlərin satışından əldə edilmiş gəlirdir və sahibkar həmin rejimin şərtlərinə uyğundur. Bu halda nümunəvi sadələşdirilmiş vergi 200 manatdır:

10 000 × 2% = 200 manat.

Bu hesablamada malın alış qiyməti, icarə, əməkhaqqı və digər xərclər dövriyyədən çıxılmır. Sadələşdirilmiş vergi mənfəətdən deyil, hasilat və satışdankənar gəlirlər daxil olmaqla dövriyyədən hesablanır. Bəyannamə və ödəniş hesabat rübündən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq təqdim edilməlidir.

Ardıcıl 12 aylıq dövrdə vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200 000 manatı keçərsə, ümumi qayda üzrə ƏDV qeydiyyatı məsələsi yaranır. Fəaliyyət növünə görə sadələşdirilmiş rejimə buraxılmayan şəxslər üçün bu 2 faizlik nümunə tətbiq edilmir.

Sahibkarın özünə görə MDSS necə hesablanır?

2026-cı ildən muzdlu işə aid olmayan sahibkarlıq gəliri üzrə MDSS xərclər çıxılmadan gəlirin 2 faizi kimi hesablanır. Məbləğ minimum aylıq əməkhaqqının 15 faizindən az, 100 faizindən çox ola bilməz. Minimum əməkhaqqı 400 manat olduğuna görə aylıq aşağı hədd 60, yuxarı hədd 400 manatdır.

10 000 manat gəlir bir aya aiddirsə, 2 faiz 200 manat edir və bu rəqəm hər iki həddin arasındadır. Deməli, nümunədə sahibkarın özünə görə aylıq MDSS-si 200 manat olar. Gəlir 2 000 manat olsaydı, 2 faiz 40 manat etdiyindən minimum 60 manat tətbiq edilərdi. Gəlir 30 000 manat olsaydı, hesablanan 600 manat yuxarı həddi keçdiyinə görə 400 manatla məhdudlaşardı.

İşçi xərcləri niyə ayrıca göstərilir?

Sahibkar işçi çalışdırırsa, əmək müqaviləsindəki əməkhaqqı, işəgötürən və işçi üzrə sosial sığorta, işsizlikdən sığorta, icbari tibbi sığorta və gəlir vergisi ayrıca hesablanır. Dəqiq rəqəm əməkhaqqının məbləğindən, fəaliyyətin neft-qaz və ya qeyri-neft-qaz sektoruna aid olmasından və qüvvədə olan güzəştlərdən asılıdır.

İşçiyə görə ödəniş sahibkarın öz MDSS-sini əvəz etmir. Eyni zamanda əməkhaqqı xərci sadələşdirilmiş verginin 10 000 manatlıq bazasını azaltmır. Buna görə büdcədə üç ayrıca sətir saxlamaq faydalıdır: dövriyyə vergisi, sahibkarın şəxsi sosial sığortası və işçilər üzrə əməkhaqqı öhdəlikləri.

Yekun

10 000 manatlıq nümunədə sadələşdirilmiş vergi 200 manat, sahibkarın aylıq MDSS-si isə şərtlər uyğun olduqda 200 manat ola bilər. Lakin bu nəticə yalnız göstərilən rejim və dövr fərziyyəsinə aiddir. Fəaliyyət növü, ƏDV statusu və işçilərin əməkhaqqı dəyişdikcə yekun öhdəlik də dəyişir.

Açar sözlər: fərdi sahibkar, sadələşdirilmiş vergi, MDSS, 10000 manat dövriyyə, işçi xərcləri

Mənbələr

• Dövlət Vergi Xidməti — 2 noyabr 2026: https://www.taxes.gov.az/az/post/5102
• Dövlət Vergi Xidməti, Vergi bələdçisi — 3 noyabr 2026 tarixində yoxlanılıb: https://taxes.gov.az/az/page/vergi-beledcisi
• Dövlət Vergi Xidməti, Suallar və cavablar — 3 noyabr 2026 tarixində yoxlanılıb: https://taxes.gov.az/az/page/suallar-ve-cavablar
• Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi — 2026: https://www.sosial.gov.az/az/faydali/sosial-odenisler