ƏDV qeydiyyatı həddi və POS dövriyyəsinin 50% qaydası

2026-cı ildən pərakəndə ticarət və əhaliyə xidmət sahələrində POS-terminal vasitəsilə nağdsız əməliyyatlar ƏDV məqsədli dövriyyəyə 50% nisbətində daxil edilir. Mexanizm nümunə ilə izah olunur.

2026-cı ildən pərakəndə ticarət və əhaliyə xidmət sahələrində tətbiq edilən ƏDV mexanizmi çox vaxt “ƏDV qeydiyyatı həddi 400 min manata qaldırıldı” kimi sadələşdirilir. Rəsmi məlumata görə isə məcburi qeydiyyat meyarı dəyişməyib: ardıcıl 12 ayda vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200 min manatı keçdikdə qeydiyyat tələb olunur. Yenilik isə POS-terminal vasitəsilə aparılan nağdsız əməliyyatların dövriyyəyə yalnız 50% nisbətində daxil edilməsidir. Bu izahlı məqalə həmin mexanizmi nümunə ilə açıqlayır.

Cari qayda: nə qüvvədədir?

Qüvvədə olan qaydaya görə, ƏDV-yə məcburi qeydiyyat meyarı ardıcıl 12 ay ərzində vergi tutulan əməliyyatların 200 min manatdan çox olmasıdır. Pərakəndə ticarət və əhaliyə xidmət sahələrində POS-terminal vasitəsilə həyata keçirilən nağdsız dövriyyə bu hesablamada 50% nisbətində nəzərə alınır. Bu, qəbul edilmiş və 2026-cı ildən tətbiq olunan mexanizmdir; təklif və ya layihə mərhələsində deyil.

Nümunə ilə izah

Tam POS dövriyyəsi

Rəsmi nümunəyə görə, ardıcıl 12 ayda dövriyyə 400 min manatdırsa və bunun hamısı POS-terminal vasitəsilə formalaşıbsa, ƏDV məqsədi üçün hesablanan dövriyyə 200 min manat olur. Hədd aşılmadığı üçün məcburi qeydiyyat yaranmır.

Qarışıq ödəniş quruluşu

Dövriyyənin bir hissəsi nağd şəkildə həyata keçirilərsə, hesablanan məbləğ 200 min manatı keçə bilər. Beləliklə, eyni ümumi dövriyyəyə malik iki biznes ödəniş quruluşundan asılı olaraq fərqli ƏDV nəticəsi ilə üzləşə bilər.

Sahibkarlar üçün praktik məqamlar

Dövriyyəni ödəniş növü üzrə ayırın. Nağd və POS əməliyyatlarının uçotu ayrıca aparılmalıdır ki, hədd düzgün izlənsin.
Həddi aylıq izləyin. Meyar ardıcıl 12 ay üzrə hesablandığı üçün sürüşən dövr nəzərə alınmalıdır.
Sahə şərtini yoxlayın. Mexanizm pərakəndə ticarət və əhaliyə xidmət sahələrinə aiddir; digər fəaliyyət növləri üçün eyni qayda tətbiq olunmaya bilər.
Rəsmi izahlara müraciət edin. Konkret vəziyyət üçün Dövlət Vergi Xidmətinə və ya səlahiyyətli mütəxəssisə müraciət etmək məsləhətdir.

Tez-tez verilən suallar

Hədd 400 min manatdırmı?

Yox. Ümumi meyar ardıcıl 12 ayda 200 min manatdır. 400 min manat rəqəmi yalnız tam POS dövriyyəsi halında, 50% nisbəti tətbiq edildikdə 200 min manata bərabər olan nümunədir.

Nağd əməliyyatlar tam nəzərə alınırmı?

Rəsmi nümunənin məntiqinə görə, nağd hissə hesablanan məbləği artırır və qeydiyyat həddinə daha tez yaxınlaşdıra bilər. Dəqiq hesablama üçün vergi orqanının izahatına baxılmalıdır.

Qeydiyyatdan əvvəl nə etməli?

Son 12 ayın əməliyyatlarını ödəniş növünə görə cədvəldə toplamaq və hədd yaxınlaşdıqda mühasib və ya vergi məsləhətçisi ilə məsləhətləşmək faydalıdır.

Nəticə

ƏDV qeydiyyatı həddi nominal olaraq 400 min manat deyil; əsas meyar 200 min manat olaraq qalır, lakin POS dövriyyəsi 50% nisbətində hesablanır. Bu fərq xüsusilə kiçik pərakəndə satıcılar üçün əhəmiyyətlidir. Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və fərdi hüquqi və ya vergi məsləhəti deyil.