Mərkəzi Bank faizi 6,5%-də saxladı: bank sektoruna təsiri

Mərkəzi Bank 29 oktyabr 2026-cı ildə uçot dərəcəsini dəyişməyərək 6,5% səviyyəsində saxlayıb. Qərarın bank sektoru və kredit şərtlərinə mümkün təsir kanalları izah olunur.

Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı 29 oktyabr 2026-cı il tarixli qərarı ilə uçot dərəcəsini dəyişməyərək 6,5% səviyyəsində saxlayıb. Faiz dəhlizinin aşağı həddi 5%, yuxarı həddi isə 7,5% olaraq qalır. Bu qərar kommersiya banklarının vəsait dəyəri, likvidlik şəraiti və kredit bazarı üçün istinad nöqtəsi rolunu oynayır. Aşağıda qərarın məzmununu və mümkün təsir kanallarını izah edirik.

Qərarın əsas parametrləri

Uçot dərəcəsi: 6,5%.
Faiz dəhlizinin aşağı həddi: 5%.
Faiz dəhlizinin yuxarı həddi: 7,5%.
Sentyabr ayında illik inflyasiya: 5,5%.
İnflyasiya hədəfi: 4±2%.

Sentyabrda illik inflyasiya 5,5% olmaqla hədəf intervalının daxilində qalıb. Qərarın əsaslandırılmasında inflyasiya, gözləntilər, valyuta bazarı, bank likvidliyi və qlobal monetar şərait birlikdə qiymətləndirilib.

Faiz dəhlizi və bazar dərəcəsi

Faiz dəhlizi qısamüddətli pul bazarı dərəcələrinin hərəkət etdiyi çərçivəni müəyyən edir. Eyni gün təminatsız pul bazarında AZIR göstəricisi 6,2907% olub. Bu rəqəm qısamüddətli bazar dərəcəsinin siyasət faizinə yaxın olduğunu göstərir və Mərkəzi Bankın siyasətinin bazara ötürülməsinin izlənməsi üçün faydalı göstəricidir.

Banklara mümkün təsir

Siyasət dərəcəsinin dəyişməməsi banklar üçün vəsait dəyərində kəskin dəyişikliyin gözlənilmədiyini göstərir. Bununla belə, kommersiya banklarının öz depozit və kredit faizlərini necə müəyyən edəcəyi risk qiymətləndirməsindən, rəqabətdən və balans quruluşundan asılıdır. Mənbədə pərakəndə kredit faizlərinin dəyişəcəyinə dair konkret məlumat yoxdur, buna görə kreditlərin ucuzlaşacağı və ya bahalaşacağı barədə qəti nəticə çıxarmaq olmaz.

Biznes və fərdi borcalanlar üçün praktik mənası

Kredit planlaşdıran sahibkarlar bankların cari təkliflərini müqayisə etməli, faiz dərəcəsinin sabit və ya dəyişkən olduğunu müqavilədə dəqiqləşdirməlidir.
Əmanətçilər faiz dəhlizinin sabit qalmasını depozit gəlirliliyinin kəskin dəyişməyəcəyi ehtimalı kimi qiymətləndirə bilər, lakin hər bankın şərtləri fərqlidir.
Maliyyə direktorları pul bazarı göstəricilərini və növbəti Mərkəzi Bank qərarlarını izləməklə maliyyələşmə xərclərini planlaşdırmalıdır.

Uçot dərəcəsi nədir və niyə vacibdir?

Uçot dərəcəsi Mərkəzi Bankın pul-kredit siyasətinin əsas göstəricisidir. O, bankların Mərkəzi Bankla əməliyyatlarında istinad rolunu oynayır və qısamüddətli bazar faizlərinə təsir edir. Faiz dəhlizi isə bu dərəcənin ətrafında alt və üst hədləri müəyyən edir: banklar artıq likvidliyi aşağı hədd üzrə yerləşdirə, çatışmayan likvidliyi isə yuxarı hədd üzrə cəlb edə bilər. Dərəcənin saxlanılması adətən siyasətin davamlılığı kimi qiymətləndirilir. Lakin fərdi borcalan üçün əsas sual bankın təklif etdiyi son faiz dərəcəsidir və o, yalnız uçot dərəcəsindən deyil, kredit riskindən, müddətdən və təminatdan da asılıdır. Buna görə kredit götürməzdən əvvəl bir neçə bankın şərtlərini müqayisə etmək məsləhətdir.

Nəticə

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini 6,5%-də saxlamaqla ehtiyatlı mövqe nümayiş etdirib. İnflyasiyanın hədəf intervalında qalması bu qərarı dəstəkləyən amillərdən biridir. Kredit və depozit şərtlərində real dəyişiklikləri isə növbəti həftələrdə bankların açıqlayacağı tariflər göstərəcək. Qərarın tam mətni üçün Mərkəzi Bankın rəsmi saytına müraciət etmək tövsiyə olunur.