İMF: Qlobal iqtisadiyyat 3,1% böyüyür, lakin artım yalnız 32 ölkədə cəmlənib

İMF-in Oktyabr Hesabatı: Əsas Rəqəmlər

Beynəlxalq Valyuta Fondunun oktyabr 2026-cı ildəki Dünya İqtisadi Görünüş (WEO) hesabatı qlobal artımın getdikcə qeyri-bərabər paylandığını sübut edən bir mənzərə çəkir.

2026-cı il üçün qlobal iqtisadi artım 3,1% olaraq proqnozlaşdırılır — bu, 2025-ci ilin 3,5% göstəricisindən aşağıdır, lakin İMF-in iyul 2026 proqnozu olan 3,0%-dən qismən yüksəkdir. 2027-ci il üçün isə 3,4% artım gözlənilir.

Artımın Qeyri-Bərabər Paylanması: 32 Ölkə, 95% Artım

Bu hesabatın ən narahatedici aspekti budur: ümumi qlobal artımın təxminən 95%-i yalnız 32 ölkəyə aiddir. Aprel 2026-da bu rəqəm 54 ölkə idi — yəni altı ayda artım dayaqlarının sayı dramatik şəkildə azalıb.

Bu tendensiya xüsusilə inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlar üçün ciddi risk deməkdir.

Ölkələr Üzrə Artım Proqnozları

• ABŞ: 2026 və 2027-ci illərdə hər ikisini 2,3% — texnologiya investisiyaları, istehlak xərcləri və fiskal siyasətin dəstəyi ilə
• Hindistan: 7,0% — inkişaf etmiş iqtisadiyyatlar içərisindəki ən yüksək artım
• Çin: 2026-da 4,5%, 2027-də 4,0% — əmlak sektoru gərginliyi və istehlak zəifliyi fonunda
• Avro Zonası: 2026-da 1,1%, 2027-də 1,2% — yüksək enerji xərcləri və aşağı istehlakçı etibarı ilə
• Orta Şərq və Mərkəzi Asiya: 2026-da -0,3% (geriləmə), 2027-də +6,3% (bərpa)

Süni İntellekt: Qlobal İqtisadiyyatın Yeni Dayağı

İMF SI-yə investisiya axınını "tələb impulsu" adlandırır — bu investisiyalar Orta Şərq münaqişəsinin yaratdığı yüksək enerji qiymətlərinin mənfi təsirini kompensasiya etmək baxımından kritik rol oynamışdır.

Lakin İMF ikitərəfli risk barədə xəbərdarlıq edir: SI-yə əsaslanan kapital xərcləri proqnozlaşdırılan məhsuldarlıq artımlarını doğurmazsa, maliyyə bazarlarında düzəliş dalğası qaçılmaz ola bilər.

İnflyasiya və Fiskal Dayanıqlılıq

Qlobal inflyasiya 2026-cı ildə 4,7% olaraq proqnozlaşdırılır — əsasən yüksək enerji və ərzaq qiymətlərindən qaynaqlanır. 2027-ci ildə 4,1%-ə enməsi gözlənilir.

Dövlət borcu da kritik səviyyəyə yaxınlaşır: inkişaf etmiş iqtisadiyyatlarda borc 2031-ci ilə qədər ÜDM-in 115%-nə, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə isə 84%-nə çatması gözlənilir.

İMF siyasət uygulayıcılarını fiskal ehtiyatların bərpasına, monetar siyasətin lazım olan yerlərdə məhdudlaşdırıcı qalmasına, hər hansı ev istehlakçı dəstəyinin müvəqqəti və hədəfli olmasına çağırıb.

Azərbaycan üçün Perspektiv

Orta Şərq və Mərkəzi Asiya regionunun 2026-da mənfi artım göstərdiyi, 2027-də isə güclü bərpa gözlənildiyi dövrdə Azərbaycan:

• Neft gəlirləri vasitəsilə nisbi fiskal mövqeyini qoruyur
• Qeyri-neft sektorunun diversifikasiya sürəti qlobal qeyri-müəyyənlik şəraitindəki qorunma mexanizmi rolunu oynayır
• Dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətinin 17,3% olması fiskal manevr imkanını qoruyur

Nəticə

İMF-in son hesabatı qlobal iqtisadiyyatın artımda davamlılığı saxladığını, lakin bu artımın getdikcə daha az sayda ölkədə cəmləndiyini açıq şəkildə ortaya qoyur. Azərbaycan sahibkarları üçün bu mənzərə xarici bazarlara çıxışda, idxalat xərclərinin proqnozlaşdırılmasında və valyuta riskinin idarə edilməsindəki qeyri-müəyyənliyin davam edəcəyini göstərir.

Mənbə

Beynəlxalq Valyuta Fondu — Dünya İqtisadi Görünüş — Oktyabr 2026 (8 oktyabr 2026); Dünya Bankı — Qlobal İqtisadi Perspektiv (13 oktyabr 2026)