73 xəstəlik üzrə əlillik qiymətləndirilməsi

Müalicə müddəti gözlənilmədən əlillik qiymətləndirilməsinə göndəriş verilən xəstəliklər və elektron proses izah olunur.

73 xəstəlik üzrə əlillik qiymətləndirilməsi necə aparılır?

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi 2 noyabr 2026-cı ildə bildirib ki, 73 xəstəlik üzrə əlillik vəziyyətinin qiymətləndirilməsi üçün əvvəlcədən müəyyən müalicə müddətinin tamamlanması tələb olunmur. Bu yenilik ayrıca yeni ödəniş yaratmır; məqsəd tibbi vəziyyəti həmin siyahıya uyğun olan şəxsin tibbi-sosial ekspertizaya göndərilməsini ləngitməməkdir.

Müalicə müddətinin tələb olunmaması nə deməkdir?

Ümumi prosesdə tibb müəssisəsi şəxsin sağlamlıq vəziyyətini, aparılan müalicəni və funksional məhdudiyyətləri qiymətləndirərək elektron göndəriş hazırlayır. Nazirliyin məlumatına görə, ağciyər sarkodiozu, oynaq ankilozu, demensiya, autizm və bir sıra hematoloji xəstəliklər daxil olmaqla 73 xəstəlik üzrə göndəriş üçün əvvəlcədən müalicə müddəti gözlənilmir.

Bu qaydanı “diaqnoz qoyulan kimi avtomatik əlillik verilir” kimi anlamaq düzgün deyil. Müalicə müddətinin aradan qalxması yalnız göndəriş mərhələsinə aiddir. Əlilliyin müəyyən olunması üçün xəstəliyin insanın həyat fəaliyyətini və orqanizmin funksiyalarını hansı dərəcədə məhdudlaşdırdığı tibbi sənədlər əsasında ayrıca qiymətləndirilir.

Rəsmi məlumata əsasən, müalicə müddəti tələb olunmayan xəstəliklərin sayı əvvəlki 5-dən 73-ə çatdırılıb. Beləliklə, siyahı 14,6 dəfə genişlənib.

Elektron göndəriş və qiymətləndirmə necə işləyir?

İlk addım şəxsin müalicə aldığı dövlət tibb müəssisəsinə müraciət etməsidir. Göndərişi vətəndaş özü yazmır: tibbi-sosial ekspertiza müayinəsinə göndəriş səlahiyyətli tibb müəssisəsi tərəfindən elektron formada rəsmiləşdirilir.

Göndəriş Nazirliyin “Əlillik” altsisteminə daxil olduqda adsızlaşdırılır. Qiymətləndirici ekspert göndərişin hansı şəxsə və hansı tibb müəssisəsinə aid olduğunu görmədən diaqnoz və təqdim olunmuş tibbi məlumatlar əsasında qərar verir. Bu mexanizm qərarın şəxsi tanınma məlumatlarından asılı olmamasına xidmət edir.

Vətəndaş göndərişin hazırlanıb-hazırlanmadığını tibb müəssisəsindən dəqiqləşdirməli, tibbi sənədlərdə diaqnozun, müayinələrin və funksional məhdudiyyətlərin tam göstərildiyini yoxlamalıdır. Natamam məlumat qiymətləndirmənin nəticəsinə və ya əlavə araşdırma ehtiyacına təsir edə bilər.

Əlillik müəyyən ediləndən sonra hansı ödəniş mümkündür?

Əlilliyin müəyyən edilməsi ilə ödəniş növü eyni qərar deyil. Şəxsin tələb olunan sosial sığorta stajı və pensiya kapitalı varsa, qanundakı şərtlər daxilində əlilliyə görə əmək pensiyası yarana bilər. Pensiya hüququ yaranmadıqda isə uyğun hallarda əlilliyə görə sosial müavinət nəzərdən keçirilir.

81–100 faiz funksional pozuntu üzrə əmək pensiyası üçün ümumi sığorta stajı azı beş il olmalı, əmək qabiliyyətli yaşın hər tam ili üçün dörd ay staj şərti qorunmalıdır. 31–80 faiz pozuntu üzrə bu staj şərti ilə yanaşı, fərdi hesabdakı pensiya kapitalı da qanuni minimum pensiya təminatına imkan verməlidir. Konkret hüquq şəxsin fərdi sığorta məlumatlarına görə hesablanır.

Yekun

73 xəstəlik üzrə müalicə müddətinin gözlənilməməsi göndərişin daha tez rəsmiləşdirilməsinə imkan verir, lakin əlilliyə və ödənişə avtomatik təminat vermir. Vətəndaş üçün əsas addımlar tibb müəssisəsində elektron göndərişi dəqiqləşdirmək, sənədlərin tamlığını yoxlamaq və qərardan sonra pensiya və ya müavinət hüququnu fərdi məlumatlarla araşdırmaqdır.

Açar sözlər: əlillik qiymətləndirilməsi, tibbi göndəriş, müalicə müddəti, sosial müdafiə, əlilliyə görə pensiya