Hansı bank əmanətləri qorunur?

Qorunan əmanətin faiz hədləri, 100 min manatlıq kompensasiya limiti və bir bankda bir neçə hesabın necə hesablandığı açıqlanır.

Hansı bank əmanətləri dövlət tərəfindən qorunur?

Bankda depozit açmaq əmanətin avtomatik olaraq bütün məbləğdə sığortalanması demək deyil. Bankın Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun iştirakçısı olması, müqavilə faizinin müəyyən həddi aşmaması və vəsaitin qanunda qorunan kateqoriyaya aid edilməsi vacibdir. Əmanətçi müqaviləni imzalamazdan əvvəl bu şərtləri ayrıca yoxlamalıdır.

Qorunan əmanət üçün əsas şərtlər hansılardır?

Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun məlumatına görə, milli valyutada qəbul edilən əmanətlər üzrə qorunan illik faiz həddi 12 faiz, xarici valyutada isə 2,5 faizdir. Əmanət müqaviləsi bağlanan gün faiz bu həddən yuxarıdırsa, həmin vəsait qorunan əmanət hesab edilmir.

Faiz həddi bankın təklif edə biləcəyi maksimum faiz deyil. Bank daha yüksək gəlirli depozit təklif edə bilər, lakin əmanətçi belə müqavilənin sığorta qorumasına daxil olmadığını anlamalıdır. Faiz dərəcəsi ilə qorunma statusu müqavilədə və bankın təqdim etdiyi məlumatda aydın göstərilməlidir.

Bank həm də Fondun iştirakçı bankı olmalıdır. Xaricdəki bölmə tərəfindən cəlb olunan, üzərinə həbs qoyulmuş və ya qanunda ayrıca istisna edilən bəzi vəsaitlər qorunan kateqoriyaya daxil deyil.

Kompensasiya limiti necə tətbiq olunur?

Sığorta hadisəsi baş verdikdə fiziki şəxsin hər iştirakçı bankdakı qorunan əmanətinin 100 faizi, lakin maksimum 100 min manat kompensasiya olunur. Bu limit hər hesab üçün deyil, bir əmanətçinin eyni bankdakı bütün əmanətlərinin cəmi üçündür.

Məsələn, şəxsin eyni bankda 60 min manatlıq iki ayrı qorunan depoziti varsa, ümumi məbləğ 120 min manatdır. Digər şərtlər yerinə yetirilərsə, maksimal kompensasiya 100 min manatla məhdudlaşır. Əmanətlər müxtəlif filiallarda yerləşdirilsə də, eyni bank daxilində toplanır.

Fiziki şəxsin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı açdığı bank hesabındakı qorunan vəsait üzrə limit 20 min manatdır. Notariusun depozit hesabına mədaxil edilmiş fiziki şəxslərə məxsus vəsaitlər üçün isə qanunda ayrıca tam kompensasiya yanaşması nəzərdə tutulur.

Valyuta və borc kompensasiyanı necə dəyişir?

Manat əmanəti üzrə kompensasiya manatla, ABŞ dolları və avro əmanəti üzrə müvafiq valyutada ödənilir. Başqa xarici valyuta olduqda Fond sığorta hadisəsi gününün rəsmi çarpaz məzənnəsindən istifadə edir.

Əmanətçinin həmin banka vaxtı çatmış və icra edilməmiş borcu varsa, hesablanmış faizlər daxil qorunan əmanətdən bu öhdəlik çıxıldıqdan sonra qalan hissə üzrə kompensasiya müəyyən edilə bilər. Sığorta hadisəsi gününədək hesablanmış depozit faizləri də ümumi limit daxilində nəzərə alınır.

Əmanətçi müqaviləni, hesab çıxarışını və şəxsiyyət sənədini saxlamalıdır. Kompensasiya hüququ Fondun ödəniş bildirişinin ilk dərcindən beş il müddətində qorunur.

Yekun

Əmanətin təhlükəsizliyini yalnız bankın reklam faizi ilə qiymətləndirmək olmaz. Bankın Fond üzvlüyü, müqavilə faizinin 12 və ya 2,5 faizlik həddə uyğunluğu, eyni bankdakı ümumi məbləğ və hesabın hüquqi statusu birlikdə yoxlanmalıdır.

Açar sözlər: qorunan əmanət, əmanət sığortası, kompensasiya, depozit, Əmanətlərin Sığortalanması Fondu