Kredit portfeli 33,7 milyard manata çatıb: bu rəqəm nəyi göstərir?
Bank sektorunun kredit portfelindəki artımın yeni kredit, ödəniş, faiz və borcalan üçün əlçatanlıq baxımından necə oxunması izah edilir.
Azərbaycan Mərkəzi Bankının məlumatında bank sektorunun kredit portfeli 1 oktyabr 2026-cı il tarixinə 33 milyard 684,7 milyon manat göstərilir. Bu məbləğ 1 yanvarla müqayisədə təxminən 3,6 milyard manat və ya 12 faiz çoxdur. Artım kredit bazarının genişləndiyini göstərir, lakin rəqəmi yeni verilmiş kreditlərin cəmi kimi qəbul etmək olmaz.
Kredit portfeli necə formalaşır?
Portfel müəyyən tarixdə banklara qaytarılmamış əsas borcların ümumi qalığıdır. Ay ərzində bank yeni kredit verir, əvvəlki kreditlər üzrə ödəniş qəbul edir, bəzi borclar silinə və ya başqa təsnifata keçirilə bilər. Buna görə portfeldəki aylıq dəyişmə yeni kredit verilişi ilə geri ödənişlərin və digər düzəlişlərin yekun nəticəsidir.
Mərkəzi Bankın açıq göstəricilərinə əsasən portfel 1 sentyabrda 32 milyard 824,2 milyon manat, 1 oktyabrda isə 33 milyard 684,7 milyon manat olub. Bir ayda 860,5 milyon manatlıq fərq yaranıb. Bu fərq həmin ay 860,5 milyon manat yeni kredit verildiyi demək deyil; yeni veriliş daha çox ola, eyni dövrdə qaytarılan məbləğ isə artımı qismən kompensasiya edə bilər.
Artım borcalan üçün nə deməkdir?
Portfelin yüksəlməsi bankların iqtisadiyyata daha çox kredit vəsaiti yönəltdiyinə işarə edə bilər. Ancaq kreditin əlçatanlığını qiymətləndirmək üçün faiz dərəcəsi, müddət, girov, borcalanın gəliri və bankın risk meyarları ayrıca nəzərdən keçirilməlidir. Ümumi portfel böyüsə də, müəyyən sahə və ya müştəri qrupu üçün şərtlər sərtləşə bilər.
Sahibkar kredit təklifini yalnız nominal faizlə müqayisə etməməlidir. Faktiki illik faiz dərəcəsi, komissiyalar, sığorta tələbi, vaxtından əvvəl ödəniş şərti və ödəniş qrafiki kreditin real xərcini dəyişir. Portfel statistikası bazarın istiqamətini göstərir, konkret şirkətin kredit qabiliyyətini müəyyən etmir.
Bank üçün hansı suallar yaranır?
Sürətli portfel artımı gəlir imkanını genişləndirir, eyni zamanda kredit riskinin idarə olunmasını daha vacib edir. Bank üçün əsas məsələ yalnız kredit həcmi deyil, borcalanların ödəniş qabiliyyəti, gecikmələrin səviyyəsi və portfelin sahələr üzrə bölgüsüdür. Bu səbəbdən ümumi portfel göstəricisi qeyri-işlək kreditlər və kapital adekvatlığı kimi digər göstəricilərlə birlikdə təhlil edilməlidir.
Oxucu üçün ən praktik yanaşma aylıq rəqəmdən təkbaşına nəticə çıxarmamaqdır. Bir neçə aylıq trend, kredit növlərinin strukturu və faizlərin dinamikası eyni istiqamətdə hərəkət edirsə, bazardakı dəyişiklik daha aydın görünür.
Yekun
33,7 milyard manatlıq kredit portfeli bankların balansında qalan kredit tələblərinin ölçüsünü göstərir. Yanvarın əvvəli ilə müqayisədə təxminən 12 faizlik artım bazarın genişləndiyini göstərsə də, bunu yeni kreditlərin məbləği və ya kreditin hamı üçün asanlaşması kimi təqdim etmək düzgün deyil.
Açar sözlər: kredit portfeli, bank sektoru, biznes krediti, borcalan, kredit artımı
Mənbələr
- Azərbaycan Mərkəzi Bankı, kredit portfeli — 1 oktyabr 2026 göstəricisi, 4 noyabr 2026 tarixində yoxlanılıb: https://www.cbar.az/infoblocks/bank_credit
- Azərbaycan Mərkəzi Bankı, bank icmalı — 27 oktyabr 2026: https://www.cbar.az/page-188/financial-literacy
Mənbələr
- Azərbaycan Mərkəzi Bankı — kredit portfeli(2026-10-01)
- Azərbaycan Mərkəzi Bankı — bank icmalı(2026-10-27)
ROBI-də məqalənizi yayımlamaq istəyirsiniz?
Biznes, vergi, gömrük, hüquq, maliyyə və digər sahibkarlıq mövzularında hazırladığınız məqaləni [email protected] ünvanına göndərin.
