Əmlak icarəsində 14% vergini kim ödəyir?

Fərdi sahibkarın fiziki şəxsdən əmlak icarəyə götürdüyü halda 14 faizlik vergini kimin tutduğu və nə vaxt bəyan etdiyi izah olunur.

Sahibkar fiziki şəxsdən əmlak icarəyə götürəndə vergini kim ödəyir?

Fiziki şəxsə məxsus obyekt və ya başqa əmlak fərdi sahibkara icarəyə veriləndə vergi öhdəliyi yalnız əmlak sahibinin üzərində qalmır. Dövlət Vergi Xidmətinin 3 noyabr 2026-cı il tarixli izahına görə, icarə haqqını vergi uçotunda olan fərdi sahibkar ödəyirsə, vergini məbləğdən tutmaq və büdcəyə köçürmək icarəçinin vəzifəsidir. Tərəflərin qohum olması bu qaydanı dəyişmir.

Vergi necə tutulur?

Azərbaycan mənbəyindən əldə olunan daşınan və daşınmaz əmlakın icarə gəlirindən ümumi qaydada 14 faiz ödəmə mənbəyində vergi tutulur. Burada söhbət sahibkarın biznes məqsədilə fiziki şəxsdən əmlak icarəyə götürdüyü haldan gedir. Fiziki şəxsə məxsus yaşayış sahəsinin başqa fiziki şəxsə kirayəsi üçün tətbiq olunan 10 faizlik xüsusi qayda bu vəziyyətlə qarışdırılmamalıdır.

Məsələn, müqavilədə aylıq icarə haqqı 1 500 manat göstərilibsə, 210 manat vergi tutulur. İcarəyə verən fiziki şəxsə 1 290 manat ödənilir, 210 manat isə büdcəyə köçürülür. Dövlət Vergi Xidmətinin izahına əsasən, fərdi sahibkarın gəlirdən çıxılan icarə xərci bu nümunədə müqavilədəki tam məbləğ — 1 500 manatdır. Xərcin gəlirdən çıxılması üçün onun qanunvericiliyə uyğun sənədləşdirilməsi ayrıca şərtdir.

Müqavilə niyə vacibdir?

İcarə müqaviləsi tərəflərin münasibətini təsdiqləyən əsas sənəddir. Əmlakın ünvanı və ya təsviri, istifadə məqsədi, aylıq məbləğ, ödəniş tarixi, müqavilənin müddəti və kommunal xərclərin kim tərəfindən qarşılanacağı aydın yazılmalıdır. Vergi də məhz müqavilədə müəyyən edilmiş icarə haqqı əsasında hesablanır.

Qohumlar arasında şifahi razılaşma vergi öhdəliyini aradan qaldırmır. Əksinə, yazılı müqavilənin olmaması ödənilən məbləğin mahiyyətini, sahibkarın xərcini və əmlakdan istifadə hüququnu sübut etməyi çətinləşdirə bilər. Bank ödənişində təyinatın müqaviləyə uyğun göstərilməsi də sənədləşməni gücləndirir.

Vergi nə vaxt bəyan edilir?

İcarə haqqını ödəyən sahibkar vergini ödəniş zamanı tutur. Ödəmə mənbəyində tutulan bu vergi gəlirin ödənildiyi rübdən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq büdcəyə köçürülməli və müvafiq bəyannamə təqdim edilməlidir. Məsələn, ödəniş yanvar–mart dövründə edilibsə, son tarix ümumi qaydada aprelin 20-sidir. Son gün istirahət və ya bayrama düşərsə, müddət növbəti iş gününə keçir.

İcarəyə verən rezident fiziki şəxsin bu gəlir üzrə ayrıca vergi ödəməsi və hesabat təqdim etməsi tələb olunmur, çünki öhdəlik ödəmə mənbəyində sahibkar tərəfindən yerinə yetirilir. Lakin konkret müqavilədə tərəflərin statusu və əmlakın istifadəsi fərqli ola bilər; buna görə ödənişdən əvvəl uçot məlumatlarını yoxlamaq məqsədəuyğundur.

Yekun

Sahibkar fiziki şəxsdən obyekt icarəyə götürürsə, müqavilədəki məbləğdən 14 faiz vergini tutmalı, vaxtında büdcəyə ödəməli və bəyannamədə göstərməlidir. Qohumluq, nağd ödəniş və ya şifahi razılaşma bu öhdəliyi ləğv etmir. Təhlükəsiz yanaşma yazılı müqavilə, izlənə bilən ödəniş və rüblük vergi tarixlərinin əvvəlcədən təqvimə salınmasıdır.

Açar sözlər: icarə vergisi, ödəmə mənbəyində vergi, fərdi sahibkar, icarə müqaviləsi, 14 faiz vergi