Gecə növbəsinə görə əlavə haqq necə hesablanır?

Gecə vaxtının sərhədi, adi gecə işi ilə çoxnövbəli rejimin fərqi və 20–40 faizlik minimum əlavələrin hesablanması izah olunur.

Saat 22:00-dan 06:00-dək görülən iş gecə vaxtında yerinə yetirilən iş sayılır. Bu saatlarda işləyən şəxsə adi əməkhaqqından əlavə ödəniş verilməlidir. Lakin adi gecə işi ilə çoxnövbəli iş rejimindəki gecə növbəsi eyni anlayış deyil; tətbiq edilən minimum faiz də iş rejiminin necə qurulduğundan asılıdır.

Gecə vaxtı və gecə növbəsi necə fərqlənir?

Əmək Məcəlləsinin 97-ci maddəsinə görə, saat 22:00-dan səhər 06:00-dək olan müddət gecə vaxtıdır. İşçinin növbəsinin yalnız bir hissəsi bu aralığa düşürsə, gecə vaxtına düşən saatlar ayrıca hesablanır.

Çoxnövbəli iş rejimi isə gün ərzində işin iki və ya daha çox növbədə təşkil edildiyi, işçilərin növbə cədvəli üzrə çalışdığı rejimdir. Rəsmi izahata görə, növbənin ən azı yarısı saat 22:00–06:00 aralığına düşərsə, həmin növbə gecə növbəsi hesab edilir. Gecə növbəsindən əvvəlki növbə isə başlanma və bitmə saatından asılı olmayaraq axşam növbəsi sayılır.

Minimum əlavə haqq neçə faizdir?

Nazirlər Kabinetinin 5 aprel 2001-ci il tarixli 74 nömrəli qərarı gecə vaxtında görülən işin hər saatına görə saatlıq tarif maaşının 20 faizi həddində əlavə müəyyən edir. Çoxnövbəli rejimdə axşam növbəsinin hər saatı üçün minimum əlavə 20 faiz, gecə növbəsinin hər saatı üçün isə 40 faizdir.

Büdcədən maliyyələşdirilən təşkilatlarda əlavə haqq qərarda göstərilən həddə ödənilir; daha yüksək hədd müəyyən edilən hallar ayrıca nəzərə alınır. Digər müəssisələrdə ödəniş əmək və ya kollektiv müqavilədə göstərilməli və həmin minimumlardan aşağı olmamalıdır. İşəgötürən müqavilə ilə daha yüksək faiz müəyyən edə bilər.

Saatlıq tarif necə tapılır?

Rəsmi metodiki izahata əsasən, saatlıq tarif maaşı hesablamaq üçün aylıq tarif və ya vəzifə maaşı ödəniş aparılan ayın iş vaxtı normasına bölünür. Məsələn, aylıq maaş 960 manat, ayın iş vaxtı norması 160 saatdırsa, saatlıq tarif 6 manatdır.

İşçi adi rejimdə dörd gecə saatı işləyibsə, minimum əlavə 6 × 20% × 4, yəni 4,80 manat olur. Eyni dörd saat hüquqi baxımdan çoxnövbəli rejimin gecə növbəsinə aid edilirsə, 40 faizlik hədd üzrə əlavə 9,60 manat təşkil edir. Bunlar əsas əməkhaqqına əlavə olunan məbləğlərdir. Konkret hesablamada faktiki növbə cədvəli, ayın iş vaxtı norması və müqavilədəki daha yüksək faiz yoxlanmalıdır.

İşəgötürən nəyi sənədləşdirməlidir?

Növbə cədvəlində hər işçinin başlama və bitmə saatı göstərilməli, gecə saatları ayrıca uçota alınmalıdır. Əmək müqaviləsində və ya kollektiv müqavilədə iş rejimi və əlavə haqqın konkret faizi aydın yazılmalıdır. Haqq-hesab sənədində əsas maaşla gecə əlavəsinin ayrı göstərilməsi həm işçi, həm də mühasibat üçün yoxlamanı asanlaşdırır.

On səkkiz yaşına çatmayan işçilərin gecə işinə cəlb olunmasına yol verilmir. Əlilliyi olan işçilər və Məcəllədə göstərilən bəzi ailə vəziyyətli işçilər üçün yazılı razılıq və digər xüsusi şərtlər mövcuddur. Buna görə növbə tərtib edilərkən yalnız əlavə haqq deyil, işçinin gecə işinə cəlb olunmasının qanuniliyi də yoxlanmalıdır.

Yekun

Gecə vaxtında işlənən hər saat üçün minimum 20 faiz əlavə haqq nəzərdə tutulur. Çoxnövbəli rejimin gecə növbəsində minimum hədd 40 faizdir. Düzgün hesablamanın əsası faktiki gecə saatları, ayın iş vaxtı norması və əmək müqaviləsində göstərilən faizdir.

Açar sözlər: gecə növbəsi, əlavə haqq, gecə işi, çoxnövbəli iş rejimi, saatlıq tarif

Mənbələr

E-Qanun, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi, 97, 98 və 166-cı maddələr — 4 noyabr 2026-da qüvvədə olan mətn üzrə yoxlanılıb: https://e-qanun.az/framework/46943
Nazirlər Kabinetinin 5 aprel 2001-ci il tarixli 74 nömrəli qərarı, 2024-cü il dəyişiklikləri daxil — 4 noyabr 2026-da yoxlanılıb: https://frameworks.e-qanun.az/2/f_2550.html
ƏƏSMN-nin gecə işi üzrə metodiki izahatı — 4 noyabr 2026-da yoxlanılıb: https://frameworks.e-qanun.az/10/c_f_10942.html